ନବ ପର୍ଣ୍ଣିକା

କମଳାକାନ୍ତ ଦାସ

ପରିଚୟ

ସ୍ୱନାମଧନ୍ୟ କଥାକାର କମଳାକାନ୍ତ ଦାସଙ୍କ ଲିଖିତ ‘‘ନବପର୍ଣ୍ଣିକା’’ ସଂକଳନଟିର ନଅଟି ଯାକ ଗଳ୍ପରେ ଲେଖକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜ ଓ ସରଳ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜର କୁସଂସ୍କାର, ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରଭୃତି ପ୍ରତି ଗଭୀର ଅକ୍ଷେପ କରିଛନ୍ତି । ସଂକଳନଟିର ଗଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ନୂଆ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ସଚେତନତାର ପ୍ରତୀକ । ଗଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ନିତିଦିନିଆ ସାମାଜିକ, ପାରିବାରିକ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମସ୍ୟାବଳୀକୁ ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ପାଠକ ବହିଟିକୁ ପଢ଼ିଲେ ତତ୍‍କାଳୀନ ସାମାଜିକ ଚିତ୍ର ଏବଂ ଜନଜୀବନର ଅବସ୍ଥା ଓ ସମସ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରଣା ପାଇପାରିବେ ।

କ. ସ୍ନେହମୟୀର ସଂସାର

ପୁସ୍ତକରେ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ଗଳ୍ପ ‘ସ୍ନେହମୟୀର ସଂସାର’ ହେଉଛି ଜଣେ ସ୍ନେହଶୀଳା ନାରୀର ତ୍ୟାଗ, ଅସହାୟତା ଏବଂ ଜୀବନର କଠୋର ବାସ୍ତବତାକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଗଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ସ୍ନେହମୟୀ ଜଣେ ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଝିଅ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି । ଗୁଣମଣି ହରିଚନ୍ଦନ ନିଜର ବିରାଟ ନଅର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ଅଭାବରୁ ସ୍ନେହମୟୀଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ଯୌତୁକର କାରବାର କରି ନିଜ ପୁଅ ଜେନାମଣିଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ କରାନ୍ତି । ସ୍ନେହମୟୀ ରୂପବତୀ ନଥିବାରୁ ଏବଂ କଳା ହୋଇଥିବାରୁ ଜେନାମଣି ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶ୍ୱଶୁର ଗୁଣମଣି କେବଳ ଟଙ୍କା ଓ ଗହଣା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ବୋହୂ କରି ଆଣନ୍ତି । ବିବାହ ପରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପେକ୍ଷା ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ କପଟତା ଭିତରେ ସ୍ନେହମୟୀ ନିଜକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଏକୁଟିଆ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ।

ଏପରି ଏକ ମମତାହୀନ ସଂସାରରେ ସ୍ନେହମୟୀ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜି ପାଆନ୍ତି ନିଜର ପାଗଳ ଦିଅରଙ୍କ ସେବା କରିବାରେ । ସେହି ପାଗଳ ପିଲାଟିକୁ ପରିବାରର ଅନ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବେଳେ ସ୍ନେହମୟୀ ତାଙ୍କର ମଇଳା ସଫା କରିବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଖୁଆଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି । ପାଗଳଟି କଥା କହିପାରେ ନାହିଁ ସତ, କିନ୍ତୁ ଭାଉଜଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହକୁ ସେ ସମ୍ବେଦନାର ସହ ଅନୁଭବ କରେ । କାହାଣୀରେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଆସେ ଯେତେବେଳେ ଜେନାମଣି ବିଦେଶରୁ ନିରୁପମା ନାମକ ଜଣେ ମହିଳା ଏବଂ ଏକ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ଧରି ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି । ସ୍ନେହମୟୀଙ୍କୁ ସେହି ଘରେ ଜଣେ ଦାସୀର ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ । ନିଜର ସୁନା ଗହଣାଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ୱଶୁର ନେଇଯିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଫେରସ୍ତ ମାଗନ୍ତି, ଜେନାମଣି ଓ ଗୁଣମଣି ତାଙ୍କୁ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବେ ପ୍ରହାର କରି ଘରୁ ବାହାର କରିଦିଅନ୍ତି । ରତନ ଓ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସ୍ନେହମୟୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଅସଫଳ ହୁଅନ୍ତି ।

ଶେଷରେ, ସ୍ନେହମୟୀ ନିରାଶ ହୋଇ ଜୀବନ ହାରିବାକୁ ପୋଖରୀକୁ ଡେଇଁପଡ଼ନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପାଗଳ ଦିଅରକୁ ସେ ସ୍ନେହ କରିଥିଲେ, ସେହି ଅସହାୟ ପିଲାଟି ହିଁ ତାଙ୍କୁ ମରଣ ମୁହଁରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ । ପାଗଳଟିର ଆଖିର ଲୁହ ସ୍ନେହମୟୀଙ୍କୁ ବୁଝାଇଦିଏ ଯେ, ସେ ମରିଗଲେ ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ପିଲାଟିକୁ କିଏ ଦେଖିବ ? ସେଇଠୁ ସ୍ନେହମୟୀ ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି ପାଗଳ ଦିଅର ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି । ଗଳ୍ପଟି ସମାଜର ସ୍ୱାର୍ଥପରତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ମାନବିକ ସ୍ନେହର ଏକ ବିରାଟ ବିଜୟ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ।

ଖ. ମିଠା ବିଷ

ପୁସ୍ତକର ଅନ୍ୟତମ ଗଳ୍ପ ‘ମିଠା ବିଷ’ରେ ପ୍ରେମର ମଧୁରତା ଏବଂ ସମାଜ ଓ ପରିବାରର ଚାପ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବିଚ୍ଛେଦର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । କାହାଣୀର ନାୟକ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଜଣେ କଲେଜ ଅଧ୍ୟାପକ, ଯିଏ ଏକ ନୂଆ ସାହିରେ ରହିବାକୁ ଆସନ୍ତି-। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ର ପ୍ରମୋଦର ଭଉଣୀ ଆଭାରାଣୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ହୁଏ । ଆଭା ଜଣେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ । ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିଚୟ ପ୍ରେମରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସାଇକେଲରେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ସମୟରେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅଜାଣତରେ ଏକ ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିଉଠେ । ଦିନେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଭୀଷଣ ଜ୍ୱରରେ ପଡ଼ିଥିବା ସମୟରେ ଆଭା ତାଙ୍କର ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ନିର୍ଜନ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁହେଁ ନିଜ ମନର କଥା ପରସ୍ପରକୁ କୁହନ୍ତି । ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ପ୍ରେମର ‘ମିଠା ବିଷ’ ପିଇସାରିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ସାମାଜିକ ବାଧାବିଘ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ-। ବିଶ୍ୱଜିତଙ୍କ ବାପା ଧନଞ୍ଜୟ ବାବୁ ଜଣେ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି । ସେ ଆଭାର ବାପା ନିରାକାର ବାବୁଙ୍କ ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରନ୍ତି । ପରିବାରର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସମାଜର ନିୟମ ଆଗରେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ନିଜର ପ୍ରେମକୁ ବଳି ଦିଅନ୍ତି । ସେ ପରିବାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯିବାକୁ ସାହସ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟତ୍ର ବିବାହ କରି ସଂସାର କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟପଟେ ଆଭା ଏହି ପ୍ରତାରଣାରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁନିଆର ସବୁ ସୁଖ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ତଥାପି ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାରି ରଖନ୍ତି । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ପରେ ଏକ ନାଟକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଉପରେ ଜଣେ ପାଗଳର ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ଦର୍ଶକ ଭାବେ ବସିଥିବା ଆଭା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ବିଶ୍ୱଜିତଙ୍କ ସେହି ଅଭିନୟ କେବଳ ନାଟକ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଅସଲ ବାସ୍ତବତା । ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ନାଟକରେ କୁହନ୍ତି ଯେ ମଣିଷ ଭିତରେ ଦେବତା ଓ ରାକ୍ଷସ ଉଭୟ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରେମ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦ-। ଆଭା ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ତାଙ୍କୁ କେବେବି ଭୁଲି ନାହାନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କରି ସ୍ମୃତିକୁ ନେଇ ସେ ଆଜି ବି ଜଳୁଛନ୍ତି । ଶେଷରେ ପ୍ରେମର ସେହି ଅଧୁରା ସ୍ମୃତିକୁ ହିଁ ପାଥେୟ କରି ଆଭା ନିଜ ଜୀବନର ବାକି ଦିନଗୁଡ଼ିକ କାଟିବାକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି ।

ଗ. ଚିଂଡ଼ିଲାଇ

‘ଚିଂଡ଼ିଲାଇ’ ଗଳ୍ପଟି ମଣିଷର ମନସ୍ତତ୍ତ୍ଵ, ଅନ୍ଧ ସନ୍ଦେହ ଏବଂ ଅତୀତର ଅନୁଶୋଚନାକୁ ନେଇ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକର ତଥା ମର୍ମସ୍ପର୍ଶୀ କାହାଣୀ । କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମହାପାତ୍ର ଜଣେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷିତ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଜଣେ ପ୍ରତିଭାବାନ କବି । ତାଙ୍କ କବିତା ବହିଗୁଡ଼ିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ବେଶ୍ ଆଦୃତ । କିନ୍ତୁ ଅଜବ ଭାବେ ସେ ନିଜର ମାନସିକ ସନ୍ତୁଳନ ହରାଇ ବସନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଜନ୍ମେ ଯେ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଆକାଶରୁ ‘ଚିଂଡ଼ିଲାଇ’ ନାମକ ଜଣେ ଚୀନା ଭୂତ ଉଡ଼ି ଉଡ଼ି ଆସି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି । ଏହି ପାଗଳାମି ଭିତରେ ସେ ନିଜର ସରଳ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ପତ୍ନୀ ଅନୁରାଧାଙ୍କୁ ନିର୍ମମ ଭାବେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି । ସେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି ଯେ ଅନୁରାଧା ସେହି ଭୂତ ସହିତ ମିଶି ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରୁଛନ୍ତି । ପରିବାରର ପିଲାମାନେ ବାପାଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଭୟରେ ଥରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନୁରାଧା ସବୁ ଅତ୍ୟାଚାର ସହି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ।

ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ‘ଚିଂଡ଼ିଲାଇ’ ଭୂତଟି କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ନିଜ ମନର ଅପରାଧବୋଧ । ଅତୀତରେ ଅଫିସ୍ ଯିବା ବାଟରେ ସେ ମଞ୍ଜରୀ ନାମକ ଜଣେ ଯୁବତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ଚାକରାଣୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ମନରେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଅନୁରାଧାଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।

କାହାଣୀରେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ମୋଡ଼ ଆସେ ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମଂଜରୀଙ୍କ ବିଷପାନ ଜନିତ ଆତ୍ମହତ୍ୟାର ଖବର ପାଆନ୍ତି । ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ହିଁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଗଳ କରିଦିଏ । ମଞ୍ଜରୀର ମୃତ୍ୟୁରୁ ସୃଷ୍ଟ ଅନୁଶୋଚନା ଏବଂ ଅନୁରାଧାଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେହ—ଏହି ଦୁଇଟି ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହିଁ ‘ଚିଂଡ଼ିଲାଇ’ ଭୂତର ରୂପ ନେଇ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ । ସେ ନିଜର ଭୁଲକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ଅନୁରାଧାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହର ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ନ୍ତି । କବିଙ୍କର ସୁନାର ସଂସାର କିପରି ମନର ଭ୍ରମ ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଯୋଗୁଁ ଛାରଖାର ହୋଇଯାଉଛି, ତାହା ଏହି ଗଳ୍ପରେ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ଘ. ପିଅନ ପ୍ରାର୍ଥୀ

‘ପିଅନ ପ୍ରାର୍ଥୀ’ ଏକ ଅତି ବାସ୍ତବଧର୍ମୀ ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କାହାଣୀ । ଏଥିରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ଏବଂ ସମାଜର ନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ଥିବା ଚରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ନିଖୁଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ମୀନକେତନ ବାବୁ ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ । ମେ’ ମାସର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଖରାରେ ସେ ଅଫିସରୁ ଫେରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତ୍ରିବେଣୀ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ପାରିବାରିକ ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି । ମୀନକେତନ ୪୦୦ ଟଙ୍କା ଦରମା ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମାସର ପାଞ୍ଚ ତାରିଖ ବେଳକୁ ସବୁ ଟଙ୍କା ଧାରଉଧାର ଶୁଝିବାରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ । ଘରର ଅବସ୍ଥା ଏପରି ଯେ, ପିଲାମାନଙ୍କର ଟ୍ୟୁସନ ଫି’, ଘରଭଡ଼ା, ଔଷଧ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାନ୍ଦା ଭରଣା କରିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼େ । ମୀନକେତନ ନିଜ ପୋଷାକରେ ଥିବା ଶହେଟି କଣାକୁ ଲୁଚାଉଥିବା ବେଳେ ତ୍ରିବେଣୀ ନିଜର ଚିରା ଶାଢ଼ିକୁ ନେଇ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ଏପରିକି ମୀନକେତନ ନିଜର ଜଣେ ଅଧସ୍ତନ ପିଅନଠାରୁ ୨୦ ଟଙ୍କା ଧାର ନେଇଥିବାରୁ ନିଜକୁ ଅତି ଅସହାୟ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ବୀରକିଶୋର ନାମକ ଜଣେ ଯୁବକ ଏକ ପିଅନ ଚାକିରିର ଆଶା ନେଇ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି । ବୀରକିଶୋର ହେଉଛନ୍ତି ନୀଳମାଧବପୁରର ଗୁରୁଚରଣ ଜେନାଙ୍କ ପୁଅ । ଦିନେ ଗୁରୁଚରଣ ଜଣେ ଖୁବ୍ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ଏବଂ ମୀନକେତନ ଯେତେବେଳେ ଗସ୍ତରେ ଯାଉଥିଲେ, ଗୁରୁଚରଣ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରେ ରଖି ଆତିଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସମୟ ଚକ୍ରରେ ସେହି ପରିବାରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇଯାଇଛି । ସେମାନେ ସାତ ପ୍ରାଣୀ କୁଟୁମ୍ବ ଖାଇବାକୁ ନପାଇ ଉପବାସରେ ରହୁଛନ୍ତି । ବୀରକିଶୋର ମାତ୍ର ୩୦-୪୦ ଟଙ୍କା ଦରମାର ଏକ ପିଅନ ଚାକିରି ପାଇଁ ନେହୁରା ହୁଅନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଭୋକରୁ ବଞ୍ଚାଇ ପାରିବେ । ମୀନକେତନ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ଯୁବକ ବୀରକିଶୋର ଦୁଇଦିନ ହେବ କିଛି ଖାଇନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଭୋକରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଥରୁଛି । ଏହା ଦେଖି ମୀନକେତନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମାହତ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ୪୦୦ ଟଙ୍କା ପାଇ ସେ ଯେଉଁ ଅଭାବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ବୀରକିଶୋରଙ୍କ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଆଗରେ ତାହା ଅତି ନଗଣ୍ୟ । ଚାକିରି ଦେବାର କୌଣସି ସୁଯୋଗ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୀନକେତନ ତାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷରେ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଟଙ୍କାଟିଏ ସାହାଯ୍ୟ କରି ବିଦାୟ ଦିଅନ୍ତି । ଏହି ଗଳ୍ପଟି ସମାଜରେ ଥିବା ଅଭାବର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରକୁ ଦର୍ଶାଏ । ମଣିଷ ନିଜର ଦୁଃଖକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମନେ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟର ଚରମ ଦୁଃଖ ଦେଖିଲେ ହିଁ ସେ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ବାସ୍ତବତା ଓ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିପାରେ ।

ଙ. ମଦଭାଟି

‘ମଦଭାଟି’ ଏକ ବାସ୍ତବଧର୍ମୀ କାହାଣୀ । ମଦର ନିଶା ଏକ ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦର ସଂସାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାରଖାର କରିଦେଇ ଏବଂ ମଣିଷକୁ ପଶୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହୀନ କରିଦେବା ପରି ଘଟଣା ଏହି ଗଳ୍ପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଗଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ପୁନିଆ ମହାନନ୍ଦ ଜଣେ ଦକ୍ଷ ରାଜମିସ୍ତ୍ରୀ । ସେ ପରିଶ୍ରମ କରି ଭଲ ରୋଜଗାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଟଙ୍କା ରାମରାମ ଭଗତଙ୍କ ମଦଭାଟିରେ ହିଁ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ ପଦୁଆଁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ମଦ୍ୟପାନର ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଝିଅ ଧୀରା ଓ ଜୋଇଁ ନବୀନ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସରୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁନିଆ କାହାରି କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ । ନିଜ ଘରକୁ ପୁଣି ଥରେ ସଜାଡ଼ିବା ଆଶାରେ ସେ ଠିକାଦାର ଘନବାବୁଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ ସୁରୁବାଲିଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ କରନ୍ତି । ମାତ୍ର ଦୁଇମତି ନାମକ ଜଣେ ସ୍ୱାର୍ଥପର ମହିଳାର ସମ୍ପର୍କରେ ଆସି ପୁନିଆ ନିଜର ନୂଆ ସଂସାରକୁ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରନ୍ତି । ମଦ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଅଭାବ ହେବାରୁ ସେ ନିଜର ଏକମାତ୍ର ଡିହ ଓ ଘରକୁ ରାମରାମ ଭଗତଙ୍କ ପାଖରେ ବନ୍ଧା ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି । ଅନ୍ୟପଟେ, ଅସୁସ୍ଥ ସୁରୁବାଲିଙ୍କୁ ଜୋଇଁ ନବୀନ ସେବାଶୁଶ୍ରୂଷା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇମତିର କୁପ୍ରରୋଚନାରେ ପୁନିଆ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ଭୁଲ୍ ବୁଝନ୍ତି । ଏହି ସନ୍ଦେହ ଓ ମଦର ନିଶା ଏତେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନିଏ ଯେ, ପୁନିଆ ନିଜର ପ୍ରିୟ ଜୋଇଁ ନବୀନଙ୍କୁ ଏକ ମୂଳି ବାଉଁଶ ଠେଙ୍ଗାରେ ନିର୍ଘାତ ପାହାର ପକାଇ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି । ଏହି ଜଘନ୍ୟ ହତ୍ୟା ଅପରାଧରେ ପୁନିଆଙ୍କୁ ଛଅବର୍ଷ ଜେଲ୍ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ । ତାଙ୍କ ପଛରେ ସୁରୁବାଲି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ରାମରାମ ଭଗତ ତାଙ୍କର ଘରକୁ ଦଖଲ କରିନିଏ । ସୁରୁବାଲି ପାଗଳୀ ଭଳି ବୁଲି ଶେଷରେ କଟକ ଜେଲରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଜେଲ୍‍ର ଲୁହା ଫାଟକ ଆରପଟେ ପୁନିଆ ଏବଂ ଏପଟେ ସୁରୁବାଲିଙ୍କର ଅତି କରୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳନ ହୁଏ । ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଦୁହିଁଙ୍କର ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଜେଲ୍ ପରିସରରେ ହିଁ ଦୁହିଁଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ । କିନ୍ତୁ ସମାଜର ବିଡ଼ମ୍ବନା ଏହି ଯେ, ପୁନିଆଙ୍କ ପରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜୁଡ଼ି ଗଲେ ମଧ୍ୟ ରାମରାମ ଭଗତଙ୍କ ମଦଭାଟି ପୂର୍ବପରି ମଥାନ ଟେକି ଚାଲିଥାଏ । ଗଳ୍ପଟି ସମାଜରେ ମଦ୍ୟପାନର ଭୟାବହ ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସତର୍କବାଣୀ ଦିଏ ।

ଚ. ଉତ୍ତର ମିଳି ନାହିଁ

ଗଳ୍ପ ‘ଉତ୍ତର ମିଳି ନାହିଁ’ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଆଇନର ନିଷ୍ଠୁରତା ଏବଂ ପାରିବାରିକ ସ୍ନେହର ଏକ କରୁଣ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି । କାହାଣୀର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ହେଉଛି ଏକ ଜେଲ୍ ପରିସର । କଏଦୀମାନଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ଏକ ନାଟକ ‘ବେଣୀ ସଂହାର’ ଅଭିନୟର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ନାଟକ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସହରର ବହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି, ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ କଏଦୀମାନଙ୍କ ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଚାରିଆଡ଼େ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ଓ ବନ୍ଧୁକଧାରୀ ଜଗୁଆଳିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଟକ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ନାଟକରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଥିଲେ ଜଣେ କଏଦୀ । ନାଟକ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଶିଶୁ ‘ବାପା’ ‘ବାପା’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି କାନ୍ଦିଉଠେ । ସେହି ଶିଶୁଟି ଥିଲା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବେଶଧାରୀ କଏଦୀର ନିଜ ପୁଅ ବିନୋଦ । ବାପା ଜେଲ୍ ଯିବା ଦିନଠାରୁ ଶିଶୁଟି ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଝୁରି ହେଉଥିଲା । ତା’ର ମାଆ ଜଣେ ଭଦ୍ରମହିଳାଙ୍କ ଘରେ ଚାକରାଣୀ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଭଦ୍ରମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ନାଟକ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ । ପୁଅର ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣି କଏଦୀଟି ନିଜର ଅଭିନୟ ଭୁଲି ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରୁ ଡେଇଁପଡ଼େ ଏବଂ ପୁଅ ପାଖକୁ ଧାଇଁଯାଏ । ଜେଲ୍ ଜଗୁଆଳିମାନେ ତାକୁ ବନ୍ଧୁକରେ ମାଡ଼ ମାରି ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୁପରିଣ୍ଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟ ଓ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ତାକୁ ତା’ର ପରିବାର ସହ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମିଶିବାକୁ ଦିଆଯାଏ । ବାପା ଓ ପୁଅର ସେହି ମିଳନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କରୁଣ ଥିଲା ।

କିନ୍ତୁ ନାଟକ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଜୋରଜବରଦସ୍ତ ଅଲଗା କରିଦିଆଯାଏ । ବାପାଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦର ସେହି ଦୁଃଖ ସହିନପାରି ଶିଶୁଟି ସେହି ରାତିରେ ଅଚେତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ତାକୁ ହାସପାତାଳରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଏ । ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶିଶୁଟିର ଜ୍ଞାନ ଫେରେ ନାହିଁ ଏବଂ ପରଦିନ ସକାଳେ ତା’ର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ । ସିଭିଲ୍ ସର୍ଜନ, ଯିଏ ନିଜେ ଏହି ଘଟଣାର ସାକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମାହତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପଚାରନ୍ତି, “ଏହି ନିରୀହ ଶିଶୁଟିର ହତ୍ୟାକାରୀ କିଏ ?” ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ଉତ୍ତର ନଥାଏ । ସମାଜରେ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଅପରାଧ କରୁଥିବା ମଣିଷର ଅସହାୟତା ଏବଂ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଗଳ୍ପଟିରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି ।

ଛ. ତମିରୁଦ୍ଦିନ ମିଆଁ

‘ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ ମିଆଁ’ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାହାଣୀ । ମାନବିକତା ଓ ଭାଇଚାରା ସେ ଧର୍ମଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ । ତାହା ଏହି ଗଳ୍ପରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି ।

କାହାଣୀଟି ୧୯୪୭ ମସିହା ଭାରତ ବିଭାଜନ ସମୟର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଉପରେ ଆଧାରିତ । ସେତେବେଳେ ପୂର୍ବବଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଦଙ୍ଗା ଚାଲିଥିଲା । ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ମୁସଲମାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୱେଷ ଓ ଘୃଣାର ନିଆଁ ଜଳୁଥିଲା, ଅନେକ ନିରୀହ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା । ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ ମିଆଁ ଜଣେ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ତଥା ଉଦାରବାଦୀ ମୁସଲମାନ ବୃଦ୍ଧ, ଯିଏ ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମର ଅର୍ଥ ବୁଝନ୍ତି । ତମିରୁଦ୍ଦିନଙ୍କ ପୁଅ ନିଜର ବୟସ ଓ ନିଶା ଯୋଗୁଁ ଗୁଣ୍ଡା ଦଳରେ ସାମିଲ ହୋଇ ଅରାଜକତା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଦଙ୍ଗା ସମୟରେ ମଗବୁଲ୍‌ ଏବଂ ତା’ର ସାଙ୍ଗମାନେ ଜଣେ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରର ଝିଅକୁ ଅପହରଣ କରି ଆଣନ୍ତି ଏବଂ ତମିରୁଦ୍ଦିନଙ୍କ ଘରର ଏକ ଅନ୍ଧାରୀ ବଖରାରେ ତାଲା ପକାଇ ରଖନ୍ତି । ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ ଝିଅଟିର ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣି ଦୁଆର ତାଲା ଭାଙ୍ଗି ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଝିଅଟିର ଅସହାୟତା ଦେଖି ତାଙ୍କ ଭିତରର ମାନବିକତା ଜାଗିଉଠେ । ସେ ତାକୁ ନିଜର ‘ଧର୍ମ-ଝିଅ’ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଏବଂ ତାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ମଗବୁଲ୍‌ ମଦ ନିଶାରେ ଫେରି ଝିଅଟି ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ ପାଚେରୀ ସଦୃଶ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି । ବାପା ଓ ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ସଂଘର୍ଷ ହୁଏ । ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ କୁହନ୍ତି ଯେ ପ୍ରକୃତ ମୁସଲମାନ କେବେ ପର ନାରୀ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରେ ନାହିଁ । ସେ ନିଜ ପୁଅକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଛାନ୍ତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁ ଝିଅଟି ମଗବୁଲ୍‌କୁ ‘ଭାଇ’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସବୁ ବିବାଦର ସମାଧାନ କରିଦିଏ । ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ ନିଜ ପୁଅ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଜଣେ ପରଧର୍ମୀ ଝିଅକୁ ନ୍ୟାୟ ଦେବା ଏହି ଗଳ୍ପର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ । ଶେଷରେ ତମିରୁଦ୍ଦିନ୍‌ ଓ ମଗବୁଲ୍‌ ଝିଅଟିକୁ ନିରାପଦରେ ଆଶ୍ରୟ ଶିବିରରେ ତା’ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି । ମଗବୁଲ୍‌ ନିଜର ଭୁଲ୍ ବୁଝିପାରେ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରେ । ଏହି କାହାଣୀଟି ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ମଣିଷପଣିଆ ହିଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ । ହିଂସା ଓ ଧର୍ମାନ୍ତରଣର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଯେ ମାନବିକତାର ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ, ଏହା ଗଳ୍ପଟିରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି ।

ଜ. ଭାଇ

‘ଭାଇ’ ଗଳ୍ପ ମାନବିକତା ଏବଂ ଧର୍ମଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଥିବା ଏକ ପବିତ୍ର ଭାଇ-ଭଉଣୀ ସମ୍ପର୍କର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରେ । କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଅବସରରେ ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯୁବ ହାକିମ ବିବେକାନନ୍ଦ ହରିଚନ୍ଦନଙ୍କ ବଙ୍ଗଳାରୁ । ସେଠାରେ ବୁଢ଼ା ଅର୍ଡ଼ର୍ଲି ପିଅନ ଭ୍ରମର ରାଉତଙ୍କ ଯୁବତୀ କନ୍ୟା ଯମୁନା ଅତି ସରଳ ଓ ଚପଳ ଭାବେ ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ ହାକିମବାବୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରେ । ଡ୍ରାଇଭର ବାବୁମିଆଁ ଜଣେ ଅନୁଭବୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଭ୍ରମରକୁ ସତର୍କ କରାଇ ଦିଏ ଯେ ବଡ଼ଲୋକମାନେ ଗରିବଙ୍କ ସହ କେବଳ ଖେଳନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମରବାବୁଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମନେ କରନ୍ତି । ହରିଚନ୍ଦନବାବୁଙ୍କ ପ୍ରରୋଚନାରେ ଯମୁନା ପଥଭ୍ରଷ୍ଟା ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ତଃସତ୍ତ୍ୱା ହୋଇଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଯମୁନା ଏକ ଅସହାୟ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚେ, ହରିଚନ୍ଦନବାବୁ ନିଜର ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ ଓ ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାକୁ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ବଦଳି ହୋଇ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ଯମୁନାକୁ ନିଜର ଗ୍ରାମ ଓ ସମାଜ ବାସନ୍ଦ କରେ । ତା’ର ପରିବାର ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ ଏବଂ ବାପା ଭ୍ରମର ରାଉତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ । ନିଜର ରକ୍ତର ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମାଜିକ ଭୟ ଯୋଗୁଁ ଯମୁନାକୁ ଘରୁ ବାହାର କରି ଦିଅନ୍ତି । ଏହି ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ସମୟରେ, ମୁସଲମାନ ଡ୍ରାଇଭର ବାବୁମିଆଁ ଯମୁନା ପାଇଁ ଦେବଦୂତ ପରି ଛିଡ଼ାହୁଏ । ସେ ଯମୁନାକୁ ନିଜ ଭଉଣୀ କରି ଅଭୟ ଆଶ୍ରୟ ଦିଏ ଏବଂ ସମାଜର କଟୁକ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱେ ତା’ର ଭରଣପୋଷଣର ଦାୟିତ୍ୱ ନିଏ । ଯମୁନାର ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ତା’ର ନାମ ପଦ୍ମା । ବାବୁମିଆଁ ନିଜେ ବିବାହ କରି ସଂସାର କଲେ ମଧ୍ୟ ଯମୁନା ପ୍ରତି ନିଜର ‘ଭାଇ’ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କେବେ ଭୁଲନ୍ତି ନାହିଁ । ବହୁବର୍ଷ ପରେ, ହରିଚନ୍ଦନବାବୁଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକ କରୁଣ ପରିଣତି ଆସେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଗୁରୁତର ହୁଏ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବାବୁମିଆଁ ହିଁ ନିଜ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସରେ ହାସପାତାଳକୁ ନିଏ । ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ଯମୁନାର ଝିଅ ପଦ୍ମା ହିଁ ଜଣେ ନର୍ସ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସେବା କରୁଛି ସେତେବେଳେ ଯମୁନାର ଶୋଚନୀୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ବାବୁମିଆଁ ହରିଚନ୍ଦନଙ୍କୁ କଠୋର ସତ୍ୟ ବୁଝାଇ ଦିଏ ଯେ ସେ ଯାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଜଣେ ସାଧାରଣ ଡ୍ରାଇଭର ତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଥିଲା । ଶେଷରେ ହରିଚନ୍ଦନବାବୁ ବାବୁମିଆଁକୁ ‘ବନ୍ଧୁ’ ଓ ପଦ୍ମାକୁ ନିଜ ଝିଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ଏକ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ଖୋଜନ୍ତି । ଏହି ଗଳ୍ପଟି ମାନବିକ ସ୍ନେହର ମହାନତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ।

ଝ. ନଈ ଶୁଖିଲେ

ପୁସ୍ତକର ଶେଷ ଗଳ୍ପ ‘ନଈ ଶୁଖିଲେ’ ଏକ ଆବେଗପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ । ଗଳ୍ପଟି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ତ୍ୟାଗ, ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କର ଜଟିଳତା ଏବଂ ସ୍ନେହର ବିଜୟକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରିଛି । କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଭଜନା ଦାଦି ଜଣେ ଅତି ସରଳ ଓ ପରୋପକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି । ସେ ପିଲାଟି ଦିନରୁ ଉପେନ୍ଦ୍ର ପରିଡ଼ାଙ୍କ ଘରେ ଚାକର ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲେ । ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କର ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷର ଅନାଥ ପୁଅ ସୋବନାର ଦାୟିତ୍ୱ ଭଜନାଙ୍କୁ ଦେଇଯାଇଥିଲେ । ଭଜନା ଦାଦି ନିଜର ସମସ୍ତ ସୁଖ-ଶାନ୍ତି, ଏପରିକି ନିଜର ବିବାହ ଓ ପରିବାର କଥା ଭୁଲି ସୋବନାକୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ପାଳିଥିଲେ । ସୋବନାର ଭଙ୍ଗା ଘରକୁ ସଜାଡ଼ିବା ଏବଂ ପଡ଼ିଆ ଜମିକୁ ଚାଷ କରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ସଂସାର ଗଢ଼ିବାରେ ଭଜନା ନିଜର ରକ୍ତକୁ ପାଣି କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସମୟ ବଦଳିବା ସହ ସୋବନା ବିବାହ କରେ ଏବଂ ଘରକୁ ବୋହୂ ସୋଦରା ଆସେ । ସୋଦରା ଜଣେ ସ୍ୱାର୍ଥପର ମହିଳା, ଯିଏ ଭଜନା ଦାଦିଙ୍କ ତ୍ୟାଗକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ବରଂ ବୟସାଧିକ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଭଜନା ଯେତେବେଳେ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି, ସୋଦରା ତାଙ୍କୁ ଏକ ବୋଝ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି । ସେ ସୋବନାକୁ କୁହନ୍ତି ଯେ ଭଜନାଙ୍କର ଏହି ପରିବାରରେ କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୋଷିବା ଏକ ବୃଥା ଖର୍ଚ୍ଚ । ସ୍ତ୍ରୀର ପ୍ରରୋଚନାରେ ପଡ଼ି ସୋବନା ମଧ୍ୟ ନିଜର ‘ବାପା ସମାନ’ ଦାଦିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ ।

ନିଜେ ଗଢ଼ିଥିବା ସଂସାରରେ ନିଜକୁ ଅଲୋଡ଼ା ମନେକରି ଭଜନା ଦାଦି ଅତି ଦୁଃଖରେ ରାତି ଅଧରେ ଘର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ସେ ଚକୁଳିଆ ମଠରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବେଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଭଜନା ଦାଦିଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶୀ ଭଲପାଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତାପା ସୋବନାର ଛୋଟ ପୁଅ ହରିଆ । ଦାଦିଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦରେ ବାଇଆ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଖିଆପିଆ ଛାଡ଼ି ଗୁରୁତର ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼େ । ଶେଷରେ, ପୁଅର ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସୋବନା ଓ ସୋଦରା ମଠରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ସେଠାରେ ହରିଆ ନିଜର ‘ସାନ୍ତାପା’ଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରେ ଏବଂ ତାଙ୍କ କୋଳକୁ ଧାଇଁଯାଏ । ପିଲାଟିର ନିଷ୍ପାପ ଭଲପାଇବା ଏବଂ ସୋବନା-ସୋଦରାଙ୍କ ଅନୁଶୋଚନା ଦେଖି ଭଜନା ଦାଦିଙ୍କ ମନ ତରଳିଯାଏ । ସେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷର ସମ୍ପର୍କର ମାୟା ତୁଟାଇବା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ । ସେ ପୁଣି ଥରେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି । ଏହି ଗଳ୍ପଟି ଦର୍ଶାଏ ଯେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସ୍ନେହ ଓ ଭଲପାଇବା କୌଣସି ରକ୍ତର ସମ୍ପର୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାଏ ।